Türkiye'de İnternet Konferansı 2006

ID94
TitleTÜRKİYE’DE VE AVRUPA BİRLİĞİ’NDE TARIM SEKTÖRÜNDE E-TİCARET UYGULAMALARI:MEVCUT DURUM, GELİŞMELER VE BEKLENTİLER
Author(s)Author #1
Name: NİLAY ALÜFTEKİN
Org: CANKAYA ÜNİVERSİTESİ
Country: TÜRKİYE
Email: nilayaluftekin___gmail.com

Author #2
Name: BÜLENT GÜLÇUBUK
Org: ANKARA ÜNİVERSİTESİ
Country: TÜRKİYE
Email: gulcubuk___agri.ankara.edu.tr

Other Author(s)
KeywordsE-ticaret, tarım sektörü, B2B, B2C, Avrupa Birliği.
AbstractGENİŞLETİLMİŞ ÖZET

Küresel ticaret olgusunun getirdiği zorlu rekabet ortamında firmalar bilişim sektörünün sunduğu teknolojileri kullanarak iş süreçlerini kolaylaştırmaya, etkinleştirmeye, verimliliklerini arttırmaya ve maliyetlerini azaltarak ticarete konu olan bütün taraflarla sürekli etkileşim içerisinde bulunmaya başlamışlardır. E-ticaret uygulamaları da bilişim sektörü içerisinde Internet üzerinden kullanılan ve firmaların mevcut yapılarını küresel ticaret ortamına uyumlu bir şekilde değiştiren önemli gelişmelerden birisidir.

Internet üzerinde web sayfası oluşturarak ticari faaliyetlerde bulunan küçük ya da büyük ölçekli toptancı, parekendeci ve tarımsal üreticilerin artışı e-ticaret uygulamalarının gelişimi ile doğru orantılıdır. Dolayısıyla e-ticaret uygulamalarındaki en son gelişmeler sonucunda ilgili tarafların dahil olduğu 2 farklı ticari iletişimin gerçekleştiği yapı ortaya çıkmıştır. Bunlar;

 Firma - Firma arasında yapılan e-ticaret (B2B- Business to Business)
 Firma - Tüketici arasında yapılan e-ticaret (B2C- Business to Consumer)

Dünya'da yapılan e-ticaretin yaklaşık %80'lik kısmı firmalar arasında yapılmaktadır (B2B). Firma-tüketici (B2C) arasındaki e-ticaret payı %20'lerde olmasına karşın, bu payın hızlı bir şekilde artmakta olduğu söylenebilir. Perakende e-ticaret işlemleri en çok seyahat-turizm, PC donanım/yazılım, eğlence (sinema, müzik vs.), gıda, kitap-dergi vb. mal ve hizmetlerin alım-satımında kullanılmaktadır. 2000 yılı verilerine göre gıda sektörünün yapılan toplam perakende e-ticaret işlemleri içindeki payı %10 civarındadır.

Ülkelerin gerçekleştirdikleri e-ticaret hacmi; genel ekonomik yapısı, gelişmişlik düzeyi, iletişim alt yapısı, ve tüketim alışkanlıkları gibi faktörler ile doğru orantılıdır. İnternet üzerinde mal ve hizmet siparişi işlemlerini en fazla gerçekleştiren ülkeler arasında İsveç, Danimarka, İngiltere, ABD ve Kanada gibi ülkeler sayılabilmektedir. En çok internet üzerinden mal ve hizmet siparişi yapan ülke %28 ile İsveç olup, bu oran Türkiye'de %0,5-1 arasındadır.

E-ticaret, Türkiye’de ilk kez 1999 yılında uygulanmaya başlanmış ve istenilen boyutlarda olmasa bile birçok e-ticaret sitesi açılmıştır. Genç nüfus ve tüketimdeki artış gibi nedenlerle 1999 yılında 7 milyon dolar olan e-ticaret payı 2003 yılında 840 milyon dolar civarında gerçekleşmiştir. Ancak, Türkiye’de internet üzerinden ticaretin büyük bir miktarı B2C kapsamındadır. B2B uygulamalarında Migros, Paşabahçe, Teba Market ve bazı bankacılık uygulamaları gibi uygulamalardan bahsetmekle birlikte asıl e-ticaret potansiyelinin B2B uygulamalarında ortaya çıktığı gerçeği ile henüz Türkiye’de B2B e-ticaret uygulaması örneklerinin Avrupa Birliği ülkeleri ve ABD’ye göre çok az olduğu bir gerçektir.

E-ticaret sadece üretim ve hizmet sektörü için değil aynı zamanda tarım sektörü için de hem pazar konumu hem de bilgi açısından yeni kaynaklar sunmaktadır. Son yıllarda küresel pazar ekonomisinde meydana gelen değişikliklerin tarım sektöründeki küçük üreticiler açısından yarattığı önemli değişiklikler ile üreticiler bu pazarı anlamak ve zaman, pazarlama ile yönetim konusunda daha iyi karar vermek zorunda kalmıştır.Dolayısıyla, internetin gerek tarımsal üreticiler gerekse tarıma dayalı sanayi dalında faaliyet gösteren firmalara getireceği faydalar arasında en önemli konumda yer alan uygulamanın e-ticaret olduğu söylenebilir. Bunun dışında internet elbette ki çok çeşitli tarım ürünleri için yeni tedarik zincirlerinin oluşturulmasında, tarımda taşımacılık sektörünün iyileşmesi, gelişmesi ve etkinleşmesinde, tarımsal bilgiye kolay, ucuz ve hızlı bir şekilde erişimde en etkili araç olmaya devam edecektir.

Tarım sektöründe e-ticaret uygulamaları özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika’da hızlı bir şekilde gelişim göstermiştir. 2000 yılı rakamlarına göre Amerika’da her 25 tarım işletmesinden biri tarımsal ürünlerini pazarlamak ve girdi sağlamak için interneti kullanmaktadır. Yine, 1999 yılında tarımsal ürün ticaretinin %4’ü internet üzerinden yapılırken; 2004 yılında bu oran %12’ye yükselmiştir. Türk tarım sektörü de, tarımsal ürün kaynaklı ticarette uluslar arası piyasalardaki önemli yerini koruyabilmek ve rekabet koşullarına uyum sağlayabilmek için, hızla gelişen bilişim teknolojisine ayak uydurmak durumundadır. Bu uyumu tarımla ilgili her türlü alanda, özellikle yeni piyasalarda talep potansiyeli olan ürünlerin pazarlanmasında gerçekleştirmek zorunluluğu bulunmaktadır.

Sayısız tarımsal girdi üreticisi, ana dağıtım kanalları, bayiler ve milyonlarca üreticisi ile ve yine çok sayıda tarıma dayalı sanayi ile oldukça büyük fakat dağınık bir yapıya sahip olan tarım sektöründe etkin bir tedarik zinciri oluşturulamaması, diğer bir deyiş ile alıcılar ve satıcılar arasındaki bağların zayıf olması ve bu nedenle alıcıların ticari ilişki içerisinde bulundukları satıcılardan sıklıkla vazgeçmesi e-ticaretin tarım sektörüne uygulanmasında bir takım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bütün bunların yanısıra, tarımsal üretimin mevsimsel olması ve uygulanan ulusal ya da uluslar arası tarım politikalarına bağlı olarak üretim kararlarında yaşanan dalgalanmalar miktar ve verimde istikrarsızlık yaratabilmektedir.

E-ticaretin tarım sektörüne uygulanmasında tanımsal sorunlar da yer almaktadır. Daha önce belirtildiği gibi firmadan firmaya (B2B) terimi, ticarette benzer ya da eşit tarafların dahil olduğu e-ticaret faaliyetlerini ifade ederken, firmadan tüketiciye (B2C) ise farklı 2 grubu temsil etmektedir. Bu tanımlar tarım sektörü dışında faaliyet gösteren firmalar için geçerli iken, tarımın bu uygulamalardan hangisine dahil edilebileceği kesinlik kazanamamıştır. Çünkü geleneksel yapıları nedeni ile çiftçiler ne girdi sağlayıcıları ile ne de parekendeci ve toptancılarla eşit taraf olarak ticaret ortağı olamamışlardır.

Diğer bir sorun ise e-ticaretin gelişim sürecinin tarım sektöründe yer alan işletmeler ile diğer sektörlerde yer alan işletmeler açısından incelenmesi ile ortaya çıkmaktadır. Bu gelişim sürecine bakıldığında tarım işletmelerinin internet üzerinden satış yapmasının diğer işletmelere göre daha kısıtlı olduğu, diğer bir deyişle tarımsal üreticilerin direk olarak nihai tüketicilere, perakendicilere ve tarımsal ürün işleyen firmalara diğer sektörlerde yer alan işletmelere nazaran daha kısıtlı bir ölçüde ulaştığı görülmektedir.

Tüm bunların yanı sıra, geleneksel yapıları nedeni ile tarım işletmeleri, kapasite (sermaye, işçi ya da uzman) açısından internet sitesi açmak ya da dizayn etmek konusunda diğer işletmelerle aynı seviyedede değildir. Kısacası, çiftçiler offline olarak gerçekleştirdikleri aktivitleri ve davranışları online olrak gerçekleştirememektedirler. Bu bağlamda, çiftçileri e-ticaret kapsamında müşteri olarak tanımlamak daha gerçekçi olacaktır.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen, dünyada yaşanan ekonomik ve teknolojik değişimlerin tarım sektörüne yansımaları kaçınılmaz görülmektedir. Zaman ve mekan sınırlaması olmayan çevrim-içi sanal piyasaların gelişimi ile e-ticaretin tarımda bir devrim yaratacağı söylenebilir. Tarım sektöründe yer alan işletmelerin elektronik ticaretten yararlanabilecekleri alanlar arasında; girdi satışları, bilgi pazarlaması, çıktı satışları, servis desteği ve yönetim araçları desteği sayılabilir.
Bu bildiride, Avrupa Birliği’nde ve Türkiye’de Tarım sektöründeki yerel üreticiler, aracılar, perakendeciler ve girdi sağlayıcılar arasında doğrudan bağlantı kuran e-ticaret uygulamalarının mevcut durumu ve gelişimi karşılaştırmalı olarak incelenecek, Türkiye’de tarım sektöründe E-ticaret’in geliştirilmesi için uygulanabilecek stratejiler tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: E-ticaret, tarım sektörü, B2B, B2C, Avrupa Birliği.
Topics• E-ticaret, E-iş, M-ticaret ve Yeni Ekonomi
Comments
Paper 94.doc (72KB)
 

 

Powered by OpenConf
Copyright ©2002-2006 Zakon Group LLC