HAYAT BİLGİSİ VERİTABANI KULLANILARAK OTOMATİK CÜMLE ÜRETİMİ

C.Berkin ÖZDEMİR

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

canberkozdemir__AT__yahoo.com


Mehmet Fatih AMASYALI

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

mfatih__AT__ce.yildiz.edu.tr


Anahtar kelimeler: Doğal Dil İşleme, Hayat Bilgisi Veritabanı, Anlamsal Ağ, Makine Öğrenmesi

Özet:

Bilgisayarlar ve bilgisayar ağları günümüzde yaygın olarak kullanılmakta; insanlar internet, yazılımlar sayesinde aradıkları problem çözümlerine rahatlıkla ulaşabilmektedir. Örneğin o günün akşamındaki bir konser internet üzerinden aratıldığında konser ile ilgili detaylı tüm bilgiler kolaylıkla kişinin önüne gelebilmektedir. Fakat bu bilgisayar sistemleri geliştirilerek insanların gündelik bilgilerini yorumlayabilecek, hayat ile ilgili gerçekliklerle çıkarım yapabilecek şekilde "zeki"leştirilirlerse şu senaryonun yaşanması olası hale gelebilecektir: Kullanıcı sisteme canının sıkıldığını girdiğinde sistem kullanıcısına günlük yapılabilecekler listesini -belki de o günün akşamındaki konser ile birlikte- sunabilme yetisine erişebilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta hayattaki gerçeklikleri (insanlar sıkıldıklarında neler yaparlar? vb.) semantik (anlamsal) bağlar ile bilgisayara tanıtabildiğimizde bilgisayarların bu başarımı sağlayabilecek olmasıdır. Bu çalışmada ise, bu amaca ulaşmak için atılan bir adım sunulmuştur. Çalışmada, var olan bir Türkçe hayat bilgisi veritabanı (CSdb) kullanılarak, sisteme girilen bir cümleden yeni cümlelerin üretimi gerçekleştirilmiştir. Örneğin sistem “Ali babasını düşündü.” cümlesinden “Ali ailesini gözünde canlandırdı.” cümlesini üretilebilmektedir. Bu sayede bilgi parçaları arasındaki anlamsal ilişkilerin tutulduğu bir veri tabanının, birbiriyle kelime bazında benzerliği olmayan ancak anlamca birbirine yakın olan metinlerin bulunmasında kullanılabilirliği gösterilmiştir. Bu uygulama, otomatik hikâye/metin üretimi, anlamsal metin özetleme gibi sistemlerde faydalı olabilecektir.