Bilgisayarin Egitimde Kullanilmasi

Selami Yilmazcoban*
Fehmi Damkaci**

tam metin (.doc)
Egitim alaninda yapilan calismalar sonucunda, uc farkli ogrenme seklinin oldugu artik cok iyi bilinen bir gercek. Bir genelleme yaparsak, ogrencilerimizin bu uc cesit icinde esit olarak dagildigini kabul edebiliriz. Buna gore, siniflarimizin yaklasik ucte biri gorerek ogreniyor, diger ucte biri yaparak ogreniyor ve sadece kalan ucte biri dinleyerek ogrenme yetenegine sahip. Bu durum bize okullarimizda halen uygulanan anlatmaya dayali egitim sisteminin ogrencilerimizin sadece ucte birine hitap ettigini gostermektedir Geriye kalan ucte ikilik bolumu de ogrenir hale getirebilmek icin onlarin ogrenme yeteneklerine uygun bir yontem kullanilmasi gerekmektedir. Iste bu acidan dusunuldugunde akla ilk gelen yontem sundugu buyuk imkanlarla bilgisayar ve internet destekli egitimdir. Cagimizin en onemli teknolojik araci olan bilgisayar, cocuklarin ilgisini cekerek hem derslerdeki dikkati hem de ogrenme hizini ve kaliciligini artiracaktir. Ilginin artmasi bilgilenmeyi de beraberinde getirecektir. Genclerin televizyona olan ilgisi goz onune alinarak gectigimiz 20 yil icerisinde televizyon ve video destekli egitim okullarda uygulanma imkani buldu. Ayni dusunce yapisini bugune uyguladigimizda, bugunun cocuklarinin televizyondan cok bilgisayara olan ilgilerini dogru yonde kullanarak ogrenciyi ogrenme konusunda motive edebiliriz. Cuban'a (1) gore bilgisayarin egitim alanina adapte edilmesinin uc temel nedeni vardir: 1. Ogrencilere gelecekte lazim olacak bilgisayar kullanma bilgisinin verilmesi. 2. Egitim sistemin yeniliklerden faydalanmasi. 3. Ogrenci basarisinin artirilmasidir. Internetin egitimde kullanilmasi uzun suredir dusunulen ve Amerikan Egitim Bakanligi'nin en cok fon sagladigi konulardan biri olmakla birlikte halen arastirma safhasindadir. Bilgisayar teknoljisinin egitimde kullanilmasinaen buyuk iki engel ekonomik yetersizlikler ve ogretmenlerin teknik bilgisidir. Bilgisayarin egitim alaninda kullanilmasi icin gerekenlerin basinda ogretmenin egitilmesi, okulun altyapisin bulunmasi ve konularin bilgisayar destekli anlatilacak sekilde duzenlenmesi gelmektedir. Kulik'in(2) yaptigi bir duzine meta anlaniz sonuclarina gore bilgisayar destekli egitim tum yollar da pozitif etki gostermistir. Bu etkilerin buyuklugunun ise su parametrelere bagli oldugu bulunmustur: 1. Bilgisayarin nasil kullanildigi 2. Dersin konusu 3. Zaman 4. Ogretmenin bilgisayar konusunda aldigi kurs miktari. Ogretmenlerin Yeterliligi Bu analiz sonuclarini dogruluyici nitelikte olan ETS'nin (Education Testing Center, Washington DC) 1996 yili raporuna gore bilgisayar destekli egitimin uygulandigi okullarda, bigisayar destekli egitim konusunda 10 saatin altinda kurs gormus ogretmenlerin girdigi siniflarda bilgisayarin egitime hic etkisi olmamis veya negatif etkisi olmustur. Bunun yaninda 10 saat veya ustunde kurs almis ogretmenlerin girdigi siniflarda etki cogunlukla pozitif olmustur. Okullarimizin cogu icin gecerli olmakla birlikte, ekonomik durum gercekten buyuk bir sorun ise, internetin (veya bilgisayar teknoljisinin) egitimde kullanilmasina ait projeler uretilirken bunun gozonunde bulundurulmasi gerekmektedir. Ulkemizin ekonomik durumunu ve genel olarak okullarimizin sinif sikintisini gozonunde bulundurdugumuzda asagidaki ozelliklerini anlattigimiz egitim projesininin uygun olacagini dusunmekteyiz. Bilgisayar sinifinin haricinde bilgisayara bagli kucuk boyutlu bir sinevizyon aletinin bulundugu bir ineternet odasi bu teknolojiyi okullarimizda kullanmamiza izin verebilir. Fakat ineternetin derste kullanilmasi icin cok buyuk bir hazirlik ve organizasyon gerekmektedir. Her dersin konulara gore ogrencilere yillik odevler verilirken, o konu ile ilgili internet sayfalarinin bulunmasi ve genis ozetlerinin dokumu istenebilir. Bu tur bir calisma hem ogrencilere internet uzerinde arastirma yapma kabilyeti kazandirir, hem de toplanmasi gereken cok genis bilginin cok daha kisa zamanda toplanmasini saglar. Bu ilk etapdan sonra ogretmenlerin her konu bazinda ogrencilerin topladiklari kaynaklari gezerek, derste kullanilcak sekilde bir ders plani hazirlamalari gerekir. Bu plan daha cok ziyaret edilmesi gereken url adreslerinin sira ile yazilmasi, genel bir ozeti ve o sayfa icinde ziyaret edilecek noktalar ve vurgulanmasi gereken konular seklinde olabilir. Dahasonra derse girmeden once bu web adresleri bookmark halinde tutulurarak veytacevrim disi calismaya gore kaydedilerek ders aninda zaman kaybi yasamadan calisma yapilmis olur. Bu konuda baska bir yol olarak, ogrencinin bizzat kullanmadigi, sadece buyuk bir perdeye aktarilan internet goruntusu de kullanilabilir. Bu yontem ile, 1. Tahtaya cizilmesi gereken seylerin cizilmemesinden dolayi buyuk bir zaman kazanci. 2. Bol resimli ve grafikli bir tasarim yapildigi taktirde gorerek ogrenme yetenegine sahip ogrencilere hitap edilebilir. Bir arastirmada (3) bilgisayar destekli egitim veren ogretmenlere bu egitimin geleneksel egitime gore avantajlari sorulmus. Alinan cevaplar bu tezi d estekler nitelikdedir: 1. Ogrencilere konuyu tartisacak zaman daha cok. 2. Konuyu daha derinlemesine incelemek mumkun 3. Daha kompleks konular daha kolay ogretilmekte. Ornegin bir fen dersinde anlatilan konular ile ilgili interaktif goruntulerin oldugu bir cok web sayfasi bulunabilir ve ders sirasinda bunlar ogrencilere gosterilebilir. Ornegin kimya konusunda islenilen herhangi bir reaksi yona ait hareketli gosterim sekilleri bir cok universitenin kimya sayfalarin da bulunmatadir. Bunlardan lise ve ortaokul mufredatina uygun olanlari secilerek kullanilabilir. Internetin bu sekilde sinif ortaminda kullanimlasinin derste zaman kazanci saglamasinin yaninda ogrencilerin istedikleri zaman evlerinde veya internete baglanabilecekeri bir yerde merak ettikleri sayfalara tekar girmeleri ve konulari daha derin sekilde ogrenmerlerine olanak saglamaktadir. Bu yolla, ogrenme istegi olan ya da bilgisayar kullanmayi seven ogrenciler bilgiye yonlendirilmektedir. Bilgisayarli egitimin cocuk psikoljisi uzerinde pozitif oldugu gibi negatif etkileri de vardir. Bunu Turkle (4) su sekilde aciklamaktadir, "Cocuklarin canli ile cansiz arasindaki farki ayirt etmelerini zorlastirmasi, duygusal korlesmelere neden olmasi ve yanlizga itmesi gibi olumsuz etkilerinin y aninda internetin kullanmasi ile diger kulturlerin taninmasiyla kulturel hosgoruyu gelistirir." * Istanbul Amerikan Koleji Bilgi Islem Md. ** Departmant of Chemistry & Biochemistry University of Maryland (1) Cuban, L., Huff, C., Finholt, T. The Promise of the Computers, Social Issues in Computing, 1994. New York: McGraw-Hill. (2) Kulik, C.L., Kulik, J.A., "efectiveness of Computer based Instruction : An updated Analysis". Computers In Human Behavior.1991, 7:75-94. (3) Sheingold, K., Hadly, M. Accomplished Teachers : Integrating Compute r into Classroom Pratice. NY Center For Technology in Education, BarkStreet College of Education, September, 1990. (4) Turkle, S. Computers and the Human Spirit. New York: Simon and Schuster, 1984.