1960'larin ortalarindan beri bir gelisme süreci yasayan, bir çok protokolün dogup, gelisip ve daha sonra unutuldugu, kalici protokollerin bir kaç kez yeniden yazildigi, Internet 1993'de Mosaic programinin degisik platformlar için parasiz dagitilmasiyla, Web'in tüm albenisini kullanarak tüm dünyada genis kitleleri saran bir degisim ve heyecan dalgasi olusturmustur.
Internet genis kitlelere erisimde önemli bir yol katetmistir. Tüm dünya da 20 milyon civarinda DNS'e kayitli bilgisayar, 1,3 milyon web, 1 milyon civarinda kurum (domain), 100 milyon civarinda insan Internet üzerindedir. Türkiye'de ise 30 000'e yakin makina, 4000'e yakin kurum, adi kaydedilmemislerle birlikte 3000'e yakin web, toplam 150-200 bin civarinda kullanici vardir.
Internet iletisim, çalisma, yayin ve eglence ortami olmanin ötesinde bir egitim ortami, saglik ve kamu servislerinin yapildigi bir hizmet ortami, tüm dünyayi kapsayacak bir ticaret ortami olarak kendini kabul ettirmenin hazirliklari içindedir. Bu noktaya uzun süren bir devlet destegi, gelismis ABD'den, gelismekte olan Malezyaya kadar bir yelpazede olusturulan ulusal politikalar uyumunda planli bir sekilde yatirim yapilmasi, ülke içinde üniversiteler, özel sektör ve kamu arasinda ciddi isbirligi, ve bu degisimde Internet'i kullanilmasi sonucunda ulasmistir. Bu destek egitimden, sagliga, kamu yönetiminden, elektronik ticarete kadar uzanmaktadir. Ülkeler arastirma kurumlari ve üniversiteler için sagladigi destegi simdi ilk okullara uzatma, egitimin bir parçasi olarak Interneti de dahil etmeyi tartisiyorlar, deneyler yapiyorlar. Saglik sistemin içine uzaktan teshis, konsultasyon, hasta takibi gibi uygulamalar, isbirligi, sürekli egitim, halk sagligi ve Interneti hizli, canli bir kütüphane olarak kullanmak konusunda ciddi projeler var. Kurumlar, kendi intranet ve extranetleriyle hem kendi iç islerini daha iyi yapmaya hemde is ortaklariyla ve müsterileriyle iliskilerini hizlandirmak için Interneti kullanmaya baslamislardir. Bunun çok önemli bir boyutu elektrik ticaret, güvenilir iletisim üzerinde engellerin kalkmasi ve ilgili yazilimlarin oturmasi sürecindedir. Benzeri sekilde basta ABD, Japonya ve Avrupa Birligi olmak üzere etkin ve ucuz hükümet için Internet'i kullanmak konusunda yillardir projeler gelistirilmekte ve uygulama çalismalari yapilmaktadir. Internet toplumsal diyalog, toplumsal denetim, saydamlik, vatandasa hesap verme konularinda yeni olanaklar ortaya çikartmaktadir. Sivil toplum örgütleri Internet üzerinde kolayca çalisabilmekte, toplumsal denetim, toplumsal egitim ve bilinç uyandirma konularinda önemli gelismeleri yasamaktadir.
ABD'de Kamu ve Üniversite is birligi ile Internet II projesi hayata geçmek üzeredir. Çoklu yayin (multicasting), garantili servis kalitesi (quality of service) gibi kavramlari içeren Internet II teknolojileri olgunlasinca, katilimcilarin tüm dünyaya yayildigi bir konferansi hayata geçirebilecegiz, bu sekilde yayinlanan bir konseri tüm dünya izleyebilecegiz. Internet teknolojinin özelligi, ölçek ekonomisine sahip olmasi ve bunun sonucunda maliyetlerin asagi çekilmisidir. Internet web, e-posta gibi araçlar ve hizmetler toplulugu kadar bir teknolojidir. Internet bilimsel ve teknolojik gelismenin içinden çikti ve bu gelismenin büyümesi, devamliligi ve tasinmasinda önemli bir görev yüklenmistir. Sagladigi iletisim, yayin, kütüphane, çalisma ve ticaret ortamiyla, Bilgi toplumu olarak isimlendirdigimiz sanayi ötesi topluma tasiyacak önemli araçlardan biridir. Onun ön örnegidir.
Türkiye Internetinin 4 uzun yili askin sancili bir yasami oldu ve be sancili yasam devam ediyor. Hala Internet'i ülke gündemine koyamadik. Türkiye Internetinde olumlu gelismeler var; bir büyüme gözüküyor ama bu gelisme kimseyi tatmin etmemektedir. Internetin bilgisayar sektöründe motor görevi üstlendigini göz onüne alinca, ülkede istedigimiz gelismeler açisindan Internetin sorunlarini çözmek ve Interneti kullarak bilisim sektörünün sorunlarina çözüm üretme sürecine hep beraber girmemiz gerekiyor.
Sorunlarin baslicalari:
Tüm dünyada insanin en önemli kaynak olugunun anlasilmasina paralel olarak katilimci mekanizmalar ön plana çikmaktadir. Katilimci demokrasinin en gelismis hali dogrudan demokrasi hayal edebilecegimiz mesafeye gelmistir. Toplam kalite ve yeni üretim tekniklerinin önemli bir boyutu katilimci mekanizmalardir. Türkiye Internetinin ve giderek ülkenin sorunlarinin çözümü, kanimca, katilimci mekanizmalardan geçmektedir. Katilimci mekanizmalar kendiliginden saydamligi, ortak çalismayi, bu ise hem hatalari önleme sansi verecektir; hem de daha iyi çözümler ortaya çikmasina olanak sagliyacaktir. Kliklesmeler berteraf edilecek, ego yarismasi yerine fikir ve proje yarismasina dönme olanagi saglayacaktir. Katilimci mekanizmlar yavas ve zordur; ama katilimci olmiyan mekanizmalar, ben yaptim oldu seklinde yaklasimlar, isleri daha içinden çikilmaz hale getirmektedir.
Bugün Internet telefon, su , havagazi, elektrik gibi evrensel hizmet kavrami kapsamina giren çok temel bir hizmet haline gelmektedir. Öte yandan açiktir ki, Internet toplumun gelecegi için yapilacak çok önemli bir yatirimdir. Genis bir yelpazede ülkeler Ulusal Planlar esliginde Interneti gelistirme, tüm topluma yayma konusunda çok ciddi çabalar içindedirler. Bu nedenle bizim ülke olarak büyük düsünüp, toplumsal uzlasma içinde önemli yatirimlar yapmamiz gerekir. Türkiye Internet kamuoyu bir masa etrafinda oturup konusmadi. Katilimci mekanizmalarla medeni insanlar olarak Türkiye Internetini yeniden yapilandirmak ve büyütmek zorundayiz. Internet de fiyatlari asagi çekmeliyiz.
Bu nedenle tüm kesimleri, Kamu, Üniversiteler, Özel Sektör ve Sivil Toplum Örgütlerini içeren örgütlenmelere gitmeliyiz. Bu örgütlenme, Internetle ilgili önemli kararlari almali ve ülke kapsaminda koordinasyonu saglamalidir. Bu örgütlenme özerk bir üst kurul olabilir; baslangiç için Ulastirma bakanligi yada DPT bagli bir danisma ve uzmanlik kurulu olabilir.
Kuracagimiz mekanizmalar, calisan bir Türkiye Internetini güvenceye almali ve fiyatlari her boyutta asagi çekmelidir. Bu mekanizmlarin önemli bir görevi ülke kapsaminda Internet'le ilgili koordinasyonu saglamak olmalidir.
Ulusal Internet aginin fiilen isletilmesi profesyonel bir ekibe birakilmalidir. Bagimsiz profesyonel ekip ag için 365 gün 24 saat güvenilir hizmet garantisi verecektir; ve uzman kisileri çalistirma olanagi verecektir. Bürokratik yapilarin bir engel olmasini engelleyecektir.
Turnet'in isletilmesine kurumsal olarak sahip çikmayi yukarida bahsettigimiz genis katilimli Koalisyon örgütüne birakabilir. Burada akla gelen bir model, amaci agi isletmek olan bir vakif olabilir. Bu vakfin kontrolu söz konusu Koalisyon örgütünde olabilir ve bu vakfin geliri örnegin TT çalisanlarina birakilabilir.
Basta Kamu olmak üzere hepimiz Internet'in gelismesi için destek saglamalidir. Kisa vadeli k!arlarai degil, uzun vadeli katma degeri, toplumda olusacak degisimi göz önüne almaliyiz. Nasil turizme, ihracata düzenli bir sekilde tesvik sagladiysak, Internet teknolojilerine de ayni sekilde destek saglamaliyiz. Türk Telekom, en az 5 yillik bir dönem için Internet'den para kazanmamayi taahhüt eederek, Internetin gelismesini tesvik etmelidir. Burada kasit, Internet'le ilgili hizmetlerin fiyatlarinin asagi çekilmesidir.
Kamu kendinde uzmanlik olusturarak bir Kamu-Net kurmalidir. Turnet ve Ulak-Net'i ve Kamu-Neti bir tek fiziki ag içinde tasiyabiliriz. Teknoloji bugün buna izin vermektedir. Aslinda düzgün çalisan ve kelimenin genis anlaminda ``üretim için kullanilan Internet'' toplumun gelecegine bir yatirim olugu için, bu aglar arasinda fazla hassas hesap/kitap tutmaya da gerek yok.
Üzerinde düsünülmesi gereken gereken bir diger model gelistirilmis Tübitak modelidir. Özerk, yatirim yapabilen, bürokratik kisitlamalardan uzak, yetismis insan gücü istihdaminda sikinti çekmeyen ve karar mekanizmalarinda kamu, üniversite ve arastirma kurumlari, özel sektör ve sivil toplum ve bilisim örgütlerinin oldugu bir kurum. Esnek, katilimci mekanizmalari olan, k!ar amaci gütmeyen, tüm toplum kesimlerinin yararlarini gözeten bir kurum. Bunun çesitli varyasyonlari olarak, Ulusal Bilgisayar Aglari Merkezi, Ulusal Bilgisayar ve Ag Merkezi, Türkiye Bilisim ve Internet Kurumu gibi isimler düsünülebiliriz.
Özel sektörde diger birimlerle birlikte çözüm olusturma sürecinin bir ortagi olmalidir. Özel sektör burada koalisyon örgutde ve vakifda bulunmalidir. Agi isletmek için kolayca sermaye koyabilir. Özel sektörün rekabeti, esas olarak verilen servisin kalitesinde, ve Türkiye Internetini büyütmekte olmalidir. Sektörde firmalar arasinda firsat esitligi saglanmasi gözardi edilmemesi gereken önemli bir konudur.
Ülke olarak baslamis olan Ulusal Enformasyon Master Plani ve Bilisim Stratejileri Projelerini, katilimci mekanizmalarla gelistirip, partiler üstü bir anlayisla , kisa, orta ve uzun vadeli planlar olusturup, gerekli yatirimlari yapip, hayata geçirmeliyiz.
Çalisan çesitli aglari Ulusal Ag icinde birlestirip, toplumun ihtiyac duydugu katalizör görevini Internetle basarabiliriz.
Gelin Türkiye Internetini Hep Beraber Büyütelim !