Kamu ve Internet


BT/Haber Aralik 1996
Mustafa Akgül, Bilkent Üniversitesi akgul@bilkent.edu.tr

Dünyada 25 yilini dolduran internet, Türkiye'de 4. yilini dolduruyor. Üniversiteler disindaki toplum kesimleri henüz yeni yeni Interneti birinci elden tanimaya baslamislardir. Dünyada Internetin olaganüstü gelismesine paralel olarak medya kanaliyla Internet hakkinda her vatandas bir seyler duyuyordu, ama gerçek anlamiyla Interneti tanimak ancak simdilerde mümkün olabilmektedir.

Üniversiteler ve Arastirma kurumlari disinda Kamu'da internetin yay\-gin\-lasmasi ve kullanimi pek iç açiçi degildir. {\bf gov.tr} altinda 41 kurum vardir ve bunlarin 35'inde kendi webleri olusturulmustur. Ayrica 10'a yakin kurumda baska kurumlarda misafir web sayfalari açmakla yetinmistir. Bu weblerin çok önemli bir kismi brosür mantigiyla hazirlanmis ve minimal enformasyon sergilemektedir.

Kamuda Internet ve Ag teknolojileri konusunda yeterli bilgi birikimi henüz olusmamistir. Koordinasyon eksikligi oldukça fazladir. Bir kurumuza bagli 3 birimin, 3 degisik `domain' adi almasi bunun canli bir göstergesidir. Bunun daha da önemlisi siyasal irade eksikligin sonucun hedef eksikligi ile kendini göstermektedir.

Bilindigi gibi Internet bir ag teknolojisidir. Istemci/sunucu modeli, dagitik hesaplamay uyan yapisi, açik mimarisi, isletim sistemi ve markadan bagimsiz yapisi, önü açik ve evrensel standartlari ile her büyükce ag için kullanilabilecek tek teknolojidir. Baslangiçta arastirmacilar için kurulan Internet gelistirilen web ve benzeri grafik ve menu temelli, kullanimi kolay araçlar sayesinde ilkokul ögrencilerin bile rahatlikla kullanabilecegi, kültürlü her dünya vatandasina hitap eden bir aga dönüsmüstür.

Temelde hizli, kolay ve ucuz elektronik nesne degisimi saglayan Internet bir iletisim ortami; tüm ülkelere yayilmis, dagitik, canli ve dünyadaki en büyük kütüphane; müze ve sanat galerileriyle bir kültür ortami; sonsuz olanaklariyla bir egitim ortami; degisik yer ve zaman dilimindeklerin beraber çalisabilecegi bir çalisma ortami; tüm ülkeleri içeren bir ticaret ortamidir.

Internet bu niteliklerinden dolayi arastirma-gelistirme kurumlari ve üniversiteler için hayati öneme sahiptir. Bilindigi gibi Internetin gelismesinde arastirma-gelistirme sektörünün ve üniversitelerin özel bir yeri vardir: onlar için düsünüldü ve gelistirildi. Gittikçe artan bir seklide uluslararasi ticaret için de ayni önemi kazanmaktadir. Dahasi kamu yönetimi içinde benzeri bir önemi oldugu ortaya çikmaktadir. Öte yandan Internet insanligin ortak bir kültürü olan global bir toplum olmasina katkida bulunmaktadir.

Internet teknolojisinin kurum içi aglara uygulanmasina {\bf Intranet} diyoruz. Bu kurum içi haberlesme, egitim ve ortak çalisma ortami saglamaktadir. Ofisleri farkli bina, sehir ve ülkelere yayilmis kurumlar için kendi özel agini genel Internetin içine yerlestirilmesi ve bunu Internet teknolojileriyle yapma olanagi ortaya çikmistir. Kurumun kendine özgü güvenlik ihtiyacini karsilamak gittikçe kolaylasmaktadir. Bugünlerde hepimizin dikkatini çeken Toplam Kalite Yönetimi de tüm kurum çalisanlarinin karar mekanizmalarinin parçasi olmasini istemektedir. Intranet, kurumda Toplam Kalite Anlayisinin yeserecegi katilimci bir ortam sunmaktadir.

Bilindigi gibi kisaca IP dedigimiz Internet protokolü, bir merkezden ötekine gidecek elektronik nesnelerin küçuk paketler halinde birbirinden bagimsiz hareket etmesine olanak saglamaktadir. Bu ise ortak bir iletisim kanalini çok degisik merkezler arasinda hareket eden paketlerin tasinmasina olanak vermektedir. Ölçek ekonomisi ise bu maliyetleri düsürmektedir.

Toplumdaki en büyük dagitik örgütlenme ise Kamu sektöründedir. Dev\-letin etkin, hizli, ucuz ve insana saygili çalismasinin yolu iyi düsünülmüs, dikkatlice kurulmus ve özenle çalistirilan bilgisayarlasmadan geçmektedir. Bu bilgisayarlasmanin çok önemli bir parçasi Internet teknolojisi olmak zorundadir.

Tüm bakanlik düzeyinde kamu birimlerinin kendi özel aglarini kurma egilimleri belirmistir. Bu dogal olarak kaynak israfina, tekerlegin tekrar tekrar kesfine, büyük zaman kaybina, ve kullanicilarin çesitli boyutlarda iskence çekmesine sebeb olacaktir. Yeterli uzmanlik, yatirim ve özenle çesitli birimlerin özel gereksinimleri de ortak bir ag içinde kolayca karsilanabilir. Tüm dünya böyle bir yol izlemektedir.

Gelismis ülkelerden gelismekte olan ülkelere kadar genis bir yelpazede Bilisim konusunda Ulusal Politikalar ve master Planlari olusturulmakta, yetrli kaynaklar aktarilarak, büyük boyutlu projeler hayata geçirilmektedir. Bizim de katilimci mekanizmalarla, Kamu, üniversiteler, özel sektör ve meslek örgütleri olarak, uzun vadeli bir bakis açisiyla, Bilisim Politiklari olusturup hayata geçirmeliyiz.

Ülkenin devlet destegi ile rekabeti dengeli bir sekilde bir araya getiren bir çözüm içinde, bir Ulusal Ag olusturmasi gereginin altini bir kere daha çizmek zorundayiz. Tüm ülkeyi ve kesimleri kapsayan bir {\bf Ulusal Bilgisayar Agi} ölçek ekonomisin sonucunda maliyetleri düsürecek, çok daha genis çevrelerin katilimina olanak sagliyacaktir. Bu hem ag teknolojileri konusunda uzmanlasmaya olanak saglayacak, hem de yeni teknoloji gelistirmek için kaynak ayrilmasina olanak sagliyacaktir. Böyle bir ag dünyaya açilmak isteyen yazilim, turizm, ihracat sektörlerine, Anadoluya yayilmis KOBI'lere, basta üniversiteler olmak üzere, tüm egitim ve arastirma-gelistirme kurumlarina, sivil toplum örgütlerine, ucuz, hizli, kolay iletisim sagliyacaktir. Kar amaci gütmeyen, profesyonel bir ekip tarafindan isletilen ve yönetimi Kamu, Üniversite, özel sektör ve meslek örgütlerinden olusan bir konsorsiyomca yürütülen bir ulusal agdan kazanacagimiz çok fazla olacaktir.

Internetin kristallestirdigi olgu bilgisayarlasmanin hayatin bütün kesimlerinde çok önemli roller üstlendigi gerçegidir. Bu ise toplumun bilgisayarlasmayi çok ciddi bir seklide düsunüp, planlar hazirlanmasi ve hayata geçirmesini gerektirmektedir. Ilkokuldan üniversiteye bilgisayara egitimi, meslek içi egitim ve ilginin az oldugu mesleklerdeki insanlarin yeniden egiterek bilgisayara sektörüne kazandirmayi gündeme getirmektedir.

Internet Türk yoplumun gündemine henüz girememistir. Siyasal kadrolar için Internet yeterli önceligi kazanamamistir. Mevcut siyasal partilerimizin içinde Interneti yeterli yogunlukta kullani maalesef yoktur.

Siyasal kadrolarimi=zi iyi birer Internet kullanicisi olup, kamu oyu ile iletisimde Interneti bir araç olarak kullanmaya çalisiyoruz. Bilgisayari ve Interneti çagdas demokratik bir toplum olma, bilim ve teknoloji üreten bir ulus olmak projeler üretmeliyiz. Bu amaçla plan ve projelerin parti programlarina, hükümet programlarina, yillik programlara girmek vakti çoktan geldi. Internet tesvik ve yatirim bekliyor. Unutulmasinki, Internete yatirim ülkenin gelecegine yatirimdir.