Internet'de Kutuphaneler

Mustafa Akgul akgul@bilkent.edu.tr

Kutuphaneler Internet uzerinden servis veren ilk kurumlar arasindadir. Onceleri ellerindeki kart kataloglarini elektronik ortamda sunan kutuphaneler, gittikce artan bir oranda bilgisayarlasmaya ve sayisal kutuphaneler olma yoluna gitmekteler. Dunyanin pek cok buyuk kutuphanesinde sayisal kutuphaneler projeleri yurumektedir. Bunlar arasinda Kongre, Michigan, Stanford, Cornell, MIT ve Waterloo kutuphanelerinden bahsedebiliriz.

Kutuphaneler kataloglarin yaninda kendi krumlarinda uretilen tez, teknik rapor gibi elektronik nesneleri, `copy right' sorunu olmiyan eski dokumanlari da sunmaya baslamislardir.

Kutuphanecilerde `` bizim gorevimiz kullaniciya yardimci olmaktir, sayet kullanici elktronik dokumana greksinim duyuyorsa bizde ona yardimci olmaliyiz'' diye dusunen insanlar cogalmaya baslamistir. Bunun basarili ornekleri arasinda Waterloo Universitesi kutuphanesi sayilabilir.

Su anda kutuphanelere erisim icin kullanilan oldukca yaygin ve en temel yonten telnet programi iledir. Temel bir internet programi oldugu icin her ortamda bulunur. Bu yontemin gereginden fazla kaynak israfi yaptigini belirtmek isterim ama bazi hallerde yapacak baska seyiniz yoktur. vt100 emulasyonu en yaygin emulasyondur. Pek cok yerde gelismis vt200 emulasyonunu kullanmak mumkundur. IBM'in `ana cati' tabir edilen bilgisyarlarina baglanmak icin ise tn3270 emulasyonu gerekir. Genellikle vt100 ve tn3270 icin ayri programlar kullanmak gerekir.

hytelnet adi verilen hypertext temelli bir program telnet esasli tum kutuphaneleri cografi bir siniflama icinde sunar. hyteln67.zip Bilkent arsivinden send hyteln67.zip komutuyla alinabilir, yada
ftp://ftp.bilkent.edu.tr/pub/PC/Comm/Internet/hyteln67.zip olarak alinabilir. (bunun daha gunceli ftp.metu.edu.tr'da bulunabilir)

Ama ayni listeyi Gopher ve Web uzerinden almak da mumkundur.
gopher://gopher.bilkent.edu.tr/11/other/Libraries/cats/ http://www.bilkent.edu.tr/netlink/net/catalogs/catalogs-all.html olarak bulabilirsiniz.
ayni bilgileri http://honor.uc.wlu.edu adresinden de almak mumkundur.

Gopher ve Web icinden telnet programi ile ilgili kutuphaneye baglanip tarama yapabilirsiniz. Pek cok halde sonuclari e-posta ile size gelmesini sagliyabilirsiniz. Sonuclarda kasit tarama katalog bilgileridir.

Gittikce artan bir oranda kutuphaneler katalog taramasini Gopher ve Web uzerinden yapmaktalar. Bunun onemli bir miktari katalog veritabani uzerinde z39.50 protokolu ile calisan tarama mekanizmalari calistirmaktadir. Istemci/Sunucu modeline gore, kullanici tarama icin bir yada daha faz\-la kelime gondermekte, tarama veritabaninin oldugu merkezde yapilmakta ve sonuclar kullaniciya sunulmaktadir. Bazi yeni uygulamalarda sonuclar uzerinde kulaniciya sunulmadan islem yapan bazi ara programlar ortaya cikmaktadir. Bu kapsamda Washington Universitesinde Willow adiyla kullanicinin her tur veritabanina istemci/sunucu modeliyle tek bir arayuzle erisim saglamk amacli araclar gelistirilmektedir. X-windows ve vt100/text temelli tum universiteye yayilmis terminallerle kullanicilar hem universitenin kendi veritabanlarina hemde anlasma yapilan ticari veritabanlarina erisim saglaniyor. Web'i olan Kutuphanelerin listesini
http://sunsite.berkeley.edu/ yada Turkiye'de
http://www.bilkent.edu.tr/Libs/berkeley/ adresinde bulabilirsiniz.

Iki yil oncesinde Rice Universitesi tum kutuphane katalog'unu wais yoluyla bu sekilde kullanima sunuyordu. Minnesota Gopher'inda da Kongre Kutuphanesinden bazi kisimlari bu sekilde sunuyordu. Ornekler ``Internet: Bilgiye Erisimin Yeni Arac ve Olanklari'' isimli kitapcikta gorulebilir.

CNIDIR (Clearinghouse for Networked Information DIscovary and Retrivial) tarafindan gelistirilen Zserver ve iliskili yazilimlar gittikce yayginlik kazanmaktadir. Su anda dunya uzerinde 600 kadar kutuphane de boyle bir uygulamaya gectiler. Boyle kutuphanelerin listesini
> http://www.lc.gov/z3950/
http://www.bilkent.edu.tr/Libs/berkeley/ adreslerinde bulabilirsiniz.

Minnesota Gopher ekibi gecen yil gopher-to-zgate geciti gelistirdi. Gopher+ programlariyla (unix gopher'lari ve bazi pc'de calisanlar) ile Bilkent Gopher'inda Other Gophers ../ Libraries / Z39.50 Gateways dizininden erisebilirler. Ayni yerdeki Libraries dizininde Gopher dunyasinda kutuphanelerle ilgili onemli bilgileri bulabilirsiniz.

Libray of Congress, zserver'i biraz degistirdi, en azindan 100+ kadar onemli kutuphaneyi LOC uzerinden (lcweb.loc.gov yada www.loc.gov -ikisi ayni yer) bu sekilde taraya bilirsiniz. Library of Congress and Bilkent Mirror

Bir diger egilim dogrudan kutuphane veritabani uzerinde calisan veritabani programlari ile etkilesime giren oraperl, sqlperl gibi gecit programlari kanaliyla tarama yapmaktir.

Wais, Isite disinda swaish, glimpse, htgrep, gn, wn mekanizmalari ile veritabanlarini sorgulamak ve web icinden kullaniciya sunmak mumkundur.

CARL (pac.carl.org)'un uncover servisi yari ticari bir servistir. Telnet ile baglaniip, parasiz tarama yapabilirsiniz. Istediginiz bir makaleyi parasini kredi kartiyla odeyerek fax'la veya ucak postasiyla alabilirsiniz. sayfasi'dir. Bir diger onemli ticari servis ise Electric Library'dir: > http://www.elibray.com/ . Aylik 10 $'lik bir parayla tum veritabanlarini taramak icin kullanabilirsiniz. Benzeri baska adresleri gecen hafta verilen baslangic noktalari adreslerinden bulabilirisniz. bazilari:
www.yahoo.com
wwww.w3.org
www.strp.com
www.excite.com,
www.city.net
gibi.

Turkiye'de Kutuphaneler

Bu konuda guncel bilgileri her zaman
http://www.bilkent.edu.tr/inet-turkey/libs.html dosyasinda bulabilirsiniz. bilserv@bilkent.edu.tr adresine gonderilecek send inet-turkey/libs.html komutu size bu dosyanin guncel halini getirecektir.

http://www.anadolu.edu.tr Tubitak Veri Tabanlari Milli Kutup. Maras KSU ODTU
Anadolu U. gopher://gopher.anadolu.edu.tr
Anadolu U.
Basbakanlik Mevzuat Banaksi telnet://bliss.bilkent.edu.tr guest Sadece Bilkent
Tubitak Kut. telnet://side.tetm.tubitak.gov.tr LIBRARY
telnet://kalkan.tetm.tubitak.gov.tr bodrum!
Merkez Bankasi tcmb
telnet://tcmb580.tcmb.gov.tr
tcmb
telnet://kitap.mkutup.gov.tr okur
telnet://maras.ksu.edu.tr kitap/kitap
telnet://beluga.cc.metu.edu.tr metulib/metulib
Galatasaray U. telnet:

Burada telnet olan yerlerde 3. sutundaki bilgiler kullanici/sifre seklinde degerlendirilmelidir. Bazi yerler sifre istemezler.

Bunun disinda Anadolu Universitesi kutuphanesini e-posta ile taramak mumkundur. kybele@vm.baum.anadolu.edu.tr adresine ilk sutundan basliyacak sekilde acikla kelimesini gondermek yeterli olur.

Tarama Ornekleri

Wais temelli Paris'de bir matematik merekzinin kart katalogunun Isvec'deki sunucu'daki kopyasinin taranmasi
URL: gopher://gopher.ub2.lu.se:70/11/allWAIS/experiment/udc


 bib-math-paris-centre-fr: :   Markov Chains 

1.  ENS> Topics in controlled Markov chains / Borkar, Vivek S.
2.  JMR> Markov chains with stationary transition probabilities. 2nd ed..
3.  JMR> Markov chains / Revuz, Daniel.
4.  JMR> Non negative matrices and Markov chains. 2nd ed. ..neta, Eughne.
5.  IHP> Markov chains with stationary transition probabilities. 2nd ed..
6.  JMR> Lectures on boundary theory for Markov chains .., Paul-Andri. Co
7.  JMR> Markov chains with stationary transition probabilities .. 1917-.
8.  JMR> Approximating countable Markov chains / Freedman, David A.
9.  JMR> Denumerable Markov chains ..es Laurie, 1925- ; Knapp, Anthony W.
10. JMR> Finite Markov chains ..eny, John G., Snell, James Laurie, 1925-.
11. JMR> Bayesian control of Markov chains.
12. JMR> General irreducible Markov chains and non-negative operators ...
13. JMR> Bayesian control of Markov chains / Van Hee, K. M.
14. JMR> Markov chains theory and applications ..dsen, Richard W., 1941-.
15. JMR> Numerical solution of Markov chains.
1.'dan gelen bilgi ise:
 Borkar, Vivek S.

 Topics in controlled Markov chains / Borkar, Vivek S. -
 Harlow :  Longman Scientific and Technical, 1991. -
 [V]-179 p. ; 25 cm. - (Pitman research notes in
 mathematics series ; 240).

 - Bibliogr. - ISBN 0-582-06821-5

  ENS-BM                                     M 740 700 (240)

  topics in controlled Markov chains|contrtle ergodique|
  contrtle adaptatif|channe de Markov

Ayni bilgi Netscape yada lynx kullarak web uzerinden erismek mumkun. Bu veritabanlarida
http://www.ub2.lu.se/autoclass.html
uzerinden sunulacak.

Wais protokolu Z39.50 protokolun 1988 surumunu esas almistir. Z39.50'nin 1992 surumunu esas alan yeni bir uygulama cok yeni ortaya cikmistir ve oldukca cok sayida kutuphaneyi icermektedir. Dogrudam `Marc1'e uyumlu veritabanlariyla calisan bu yazilimin `client' kismi kamuya acilmistir. Bilkent gopher'inda boyle bir yazilim calismaktadir.

-->5.  Other Gophers and Information Servers/
-->23. Libraries/
-->1.  Gopher to Z39.50 Gateways/
    1.  Melvyl/   .... 83. World Law Index/ 

  -->78.  University of California Book  Catalog
Title  
Author   
Subject   combinatorial 
MaxRecs  10
		   (enter 1 or more of the search fields)


 1.  View All Of The Retreived Records: 632 total hits, 10 returned
 2.  Enumerative combinatorics of Young tableaux ..hreeram S.  Abhyankar.
.....
--> 17. Combinatorial theory / Martin Aigner.

 17. Combinatorial theory / Martin Aigner.
 Author:        Aigner, Martin, 1942.
 Title:         Combinatorial theory / Martin Aigner.
 Publisher:     New York : Springer Verlag, 1979.
 Pages:         viii, 483 p. : ill. ; 25 cm.
 Series:        Grundlehren der mathematischen Wissenschaften ;
 234.
 Notes:         Includes index.
				Bibliography: p. [453]-469.
Subjects:      Combinatorial analysis.
Z39.50'nin lynx'den goruntusu:
University of California (MELVYL) Z39.50 Search Form

First Record to View:  Maximum Records to Retrieve:

Select Database to be Searched:

Key to Databases:

   * CAT - All Bibliographic Records (approximately 8 million)
   * TEN - Last 10 Years of CAT Database (approx. 1.5 million records)
   * PE - Periodicals Database (approximately 800,000 titles)

Enter Term 1:   Combinatorics AND OR AND NOT
Enter Term 2:      AND OR AND NOT         Enter Term 3:
------------------------------------------------------------------------
[Image]Return to Z39.50 Home Page
---------------------------------------------------------------------
Donen kayitlarin bas kismi:
Search Results
94 records matched your query   [combinatorics]. 
Records 1 through 10 are displayed.

----------------------------------------------------------------------------
Author:        AAECC-4 (1986 : Karlsruhe, Germany))
Title:         Applicable algebra, error-correcting codes,
                  combinatorics and computer algebra : proceedings /
                  4th international conference, AAECC-4, Karlsruhe,
                  FRG, September 23-26, 1986 ; Th. Beth, M. Clausen
                  (eds.)
Published:     Berlin ; New York : Springer-Verlag, c1988.
Description:   vi, 214 p. : ill. ; 25 cm.
Series:        Lecture notes in computer science ; 307.
ISBN:          038719200X (U.S.)
Notes:         Includes bibliographies and index.
Subjects:      Error-correcting codes (Information theory) --
                  Congresses
               Algebra -- Data processing -- Congresses
               Algorithms -- Congresses
Other authors: Beth, Thomas, 1949-
               Clausen, Michael
Control No.:   dlaisn149399

----------------------------------------------------------------------------
........
pac.carl.org'la ilgili bir oturum'dan parcalar:
TELNET PAC.CARL.ORG or 192.54.81.128
Login:   PAC 
Select 5 for VT100 emulation

To exit, type //exit
Connected to pac.carl.org.
Escape character is '^]'.

WELCOME TO PAC.CARL.ORG [WINDOW $ZT0.#PTY6]
T9553C21 TELNET SERVER 18SEP92 VERSION AAR


Available Services:

EXIT     PAC      
Enter Choice> 
Enter Choice>   PAC 
Welcome to the CARL system
	  
	  Please identify your terminal. Choices are: 
	  1.ADM (all) 
	  2.APPLE,IBM 
	  3.TANDEM    
	  4.TELE-914  
	  5.VT100     
	  6.WYSE 50   
	  7.ZENTEC    
	  8.HARDCOPY  
	  9.IBM 316x  
	  Use HARDCOPY if your terminal type isn't listed    
	  SELECT LINE #:   5 

                   Welcome to the CARL System  

   	          1. Library Catalogs
                  (including Government Publications)
       	      2. Current Article Indexes and Access
           	  3. Information Databases
   	     	  4. Other Library Systems
		 	  5. Library and System News

 1. Libraries   2. Articles   3. Information  4. Other Systems 5. News

7. Colorado School of Mines         18. Luther College Network  (IA)
8. Univ Colo at Boulder             19. Northwest College  (WY)

 woolsey 

 8  Woolsey, robert e d
			  2 ITEMS

  1 Loy kevin j                                  CSM THESES TH
	  Algorithm for solving a class of pseudo-boole    T  4003
	   
  2 Tillman mark e                            CSM THESES THESES  1991
	  Algorithm for the near optimization of tactic    T  4002
					  
Pres return  to enter your search statement with N,T,B,W, or EXIT after the //.