Internet'i Kullanmak !


Internet World-TR, Eylul '97
Mustafa Akg=ul akgul@bilkent.edu.tr

Bilim, Demokrasi, Internet !
G=un=um=uzde bu 3 kavram i=cice ge=cmis durumda. Karsilikli bir iliski i=cindeler. Internetle bilim karsilikli birbirini etkilemekte. Bilim ve Internet demokrasinin gelismesine katkida bulunmaktadir. Bilim ve teknoloji refah seviyeni artiracak =ur=unleriyle demokrasinin maddi temelini olusturmaktdair. D=uzg=un bir demokrasi, bilimin =on=un=u a=cip, gelismesine olanak saglamakta, bilimde geriye topluma gelisme i=cin yeni ara=c ve y=ontemler vermektedir. Internetin sagladigi katilimcilik, saydamlasma, bilgilendirme ve hesap verme olanaklarini kullanmayan =cagdas bir demokrasi d=us=unelemez. Kaldiki, Internetde yeterli bir seviye gelmeyen uluslar dogal olarak da bilimde, sanayi ve ticaret de geri kalacaklar, =ust=unl=uklerini yitireceklerdir. Internet bu anlamda toplumumuz i=cin hayati =onem saglamaktadir.

Bilim, insan tecr=ubesinden =cikan deneylerin, enformasyonun, dogrulanmis ve siniflandirilmis, bilgi dedigimiz k=umeler olmanin yanisira, ve daha =onemlisi insanin dogayi ve bilinmeyeni kesif, anlama ve denetleme i=cin gelistirdigi y=ontemdir. Bilim bir bakis a=cisi, bir d=unya g=or=us=ud=ur. Demokrasi ise =cok uzun s=urede gelistirilen kavramlar, standartlar, kurallar menzumesi olarak insan topluluklarinin kendini y=onetme bi=cimidir; bir y=ontem ve d=unya g=or=us=ud=ur. Bilim ve demokrasi bir s=ure=c i=cinde gelisir. Temel bilimsel kavramlari alanlar onu hemen kullanmaya baslarlar, ama bilimsel y=ontemin yerlesmesi bir =ogrenme s=urecidir. Bilimsel kesifler de bir s=ure=c yasarlar. Demokrasiyi benimseyen toplumlar da hemen ilkelerini uygulamaya =calisirlar, ama demokratik bir toplum olmalari epey zaman alir. Internet de bir teknolojidir, bir y=ontemdir; bilgisayarlari bir araya getirme, onlari konusturma, kaynaklari paylasma y=ontemidir. Internet bir tasiyicidir, bilimsel ve teknolojik gelismeyi i=cinde tasimaktadir; bug=un Interneti kullanmadan bilim ve teknolojide =onde olmak m=umk=un degildir. Internet, Internetin gelismesinde de ayni etkiyi saglamaktadir. Bir besigi astiktan sonra, hem Interneti daha iyi kullanmayi =ogrenir, sorunlariniza cevap arar; =c=oz=um yollari bulabilirsiniz. Internet kullanmak da tipki bilim ve demokrasi gibi bir s=ure=ctir.

T=urkiye Interneti 4 sancili yil yasadi. =Onemli gelismeler oldu, ama =cok ciddi engellerimiz de var. Internet'de t=um i=cerigiyle gazetelerimiz var; ama gazetecilerimiz Interneti hen=uz yeterince kullanmiyorlar. Gazetelerin sadece Istanbul b=urolarinda bir =cok kisi Internet erisimine sahip. B=urolar arasi bir Internet trafigi hen=uz yok. Bankalarimiz, ``Internet Bankaciligina'' soyundu. Sevindirici bir gelisme. Ama banklarin arastirma gelistirme, bilgi islem birimlerinin Internet kullandigina ait elimizde bir bilgi yok. Daha =once Interneti son kullani=ci d=uzeyinde de kullanmadiklari i=cin bazi webler en basinda fonksiyonel olarak k=ot=u tasarlanmisti; Internetden alinan =onerilerin isiginda hizla d=uzelmeye basladilar. B=uy=uk bilgisayar firmalarimiz, hen=uz T=urkiye Internet uzayina isimlerini bile kaydetmediler. T=urkiye Internet pazari ile haberlesmeyi Internet =uzrinden yapmayi sevmiyorlar; yaptiklarinda =cogunlukla ABD =uzerinden yapiyorlar. Holding'lerimiz kendi i=clerinde hen=uz Interneti kullanmaya baslamadi.

Bilisim =org=uterimiz de Interneti hen=uz aktif olarak kullanmaya baslamadi. =Universitelerimizin =onemli bir kismi daha yeni Internete baglaniyor. Kamu da ise bazi adaciklar Internet'de. Anadolunun her yaninda Intenete baglanan kurum ve sirketler =cikmakta. Evinden yada is yerinden baglanan vatandaslarin dagilimini bilmemekle birlikte, t=um =ulkeye esit olmiyan bir sekilde dagildigini g=ozl=uyoruz.

3000'i askin ticari kurumumuz adini Internet uzayina yazdirdi, 2500 kadar web var. 100 kadar sivil toplu =org=ut=um=uz Internet'de: adini kaydetdirmis yada webi var anlaminda. 100 kadar =universite ve diger okul, 100'a yakin devlet ve belediye kurulusu var.

Herkesin birden her birimiyle Internetde olmasini beklemiyoruz. Ama bunun bir s=ure=c oldugunu hatirlatmak istiyoruz. Kurum i=ci Internet olan Intranet ve kurumun =calisma ortaklariyla olusturdugu Extranet i=cin Internet tecr=ubesinin b=uy=uk yarari vardir. Intranet kurum i=ci katilimci mekanizmalar kurmak i=cin =onemli olanaklar sunmaktadir

Peki Interneti kullanmak ne demek ? Bunun kategorik bir tanimini yapmak yanlis olur. Herkes kendi ihtiya=clarina g=ore kendi yolunu se=cecektir. Interneti =oz=unde =Uretim i=cin kullanmak gerektiginin altini =cizmek isterim. Birey olarak, kisisel ve profesyonel boyutda haberlesme, ortak =calisma, Interneti dagitik, b=uy=uk bir k=ut=uphane olarak kullanmak, Internet'de kendi g=or=us, fikirlerini yayinlamak, bilim, fikir ve sanat =ur=unlerini paylasmak, arastirma yapmak, alis veris yapmak, kendini gelistirici kurslar, dersler almak, sanat, edebiyat eserlerinden yararlanmak, m=uzeleri gezmek, =cesitli grup haberlesme ortamlarinda bulunmak, yardim etek, yardim almak, =c=oz=um olusturmaya katkida bulunmak seklinde =ozetleyebiliriz. Kurum olarak ise, kurumun tanitimini yapmak, halkla iliskilerinin yada baska birimlerin isini hafifletmek, =ur=unlerini tanitmak, pazarlama yapmak, =ur=un satmak, m=usteriye uzaktan destek vermek, m=usterinin kendi sorunlarini =c=ozmesine yardim etmek, haberlesme mekanizmalariyla m=usterilere gelismelerden hizla haber vermek; firmalar arasi is go=r=usmelerini, teklifleri zaman ve mekana farkini kendi yararina kullanarak hazirlamak; kurum i=ci egitim, kurum i=ci haberlesme, kurum i=ci ortak =calisma ortami olarak kullanmak gibi kisaca =ornekliyebiliriz.

Web Internetin en gelismis, diger t=um araclarida i=cinde topliyan =ur=un=ud=ur. Yenetekli g=ozati=cilar (browser, tarayi=ci) ise t=um ara=clari bir arada sunmaktadir. Internet sadece web degildir; web her seyin derli toplu sunuldugu bir ortamdir. Iyi tasarlanmis, hazirlanmis, =calistirilan bir web diger ara=clarla desteklenmelidir. Web bir bros=ur degildir. Bir web =once fonksiyonel olmalidir; sonra g=uzel olmalidir. =Onemli email, telefon ve fax numaralari kolayca bulunabilen bir yerde olmalidir. Web'de insanlar neyi ararsa onu kolayca bulabilmelidir. Internet ara=clarini sizin =cesitli birimlerinizin y=uk=un=u azaltabilecek robotlar olarak d=us=un=un. Web'inizde degisiklikleri aninda ileten `haber verme servisleri' (notifier) kurabilirsiniz.

Web bir kurumun Internetdeki temsilcidir. Web'in yaratilmasi, tasarlanmasi ve g=uncellenmesinde kurum i=ci katilimci mekanizmalar, web'in fonksiyonel olmasinda, hem i=c hemde dis kullani=cilar i=cin yararli sonu=clar verir.

Web'i diger internet mekanizmlariyla destekleyin. E-potsa temelli robot mekanizmlariyla insanlarin sizin =urenleriniz, fiyatlariniz, web'e paralel olarak isteyenlere otamatik sekilde gidecek liste benezeri mekanizmalar kurun. Bir m=usteri `fiyatlar@kurum.com.tr' adresine yazdigi zaman ona yardim eden bir robot mekanizmasi kurabilirsiniz.

Internetde belirli bir konuda =coksa sorulan sorular ve cevaplarini i=ceren binlerce dok=uman var. Kurumda =calisan tecr=ubelilerin yardimiyla, kurumla ilgili sorular ve daha =onemlisi kuruma =cok sorulan sorular i=cin b=oyle bir dok=uman hazirlayip webdene ve robot mekanizmlarla sunmakta yarar var.

`Chat' mekanizlarai Internetde genellikle sohbet i=cin kullaniliyor. Siz kurum i=ci haberlesme, ve m=usterilerle haberlesme i=cin kullanabilirsiniz.

Internet'de =cesitli haber verme/ kayit olma mekanizmlari var. Hem onlari izlemek, hem de kendinizi kaydetdirmeniz de yarar var. =Ornegin T=urkiye'de Bilkent, ODT=U, TTT, Arabul gibi servisler; Internet Dizini gibi kayit oluncak yerler var.

Grup haberlesme mekanizmlari listeler ve haber gruplarindan sizinle ilgili olabilecekleri izleyin. Saatiginiz =ur=unlerle ilgili teknik sorunlara cevap vermeye =ozen g=osterin; m=umk=unse siz kendi listenizi a=cin.

Internetin toplum i=cin yarari, b=uy=ukl=ug=u ve i=cerigle baglantilidir. Interneti ancak kullarak b=uy=utebiliriz.

Gelin T=urkiye Internetini Beraberce B=uy=utelim !